Δημοσιεύουμε παρακάτω αναλυτικά τους σταθμούς της εξέλιξης του νομοθετικού πλαισίου που ρυθμίζει οφειλές προς τις τράπεζες, δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία και ταυτόχρονα προστατεύει σε ορισμένο βαθμό την κύρια κατοικία.
Δείτε εδώ το 2ο μέρος του αφιερώματος με την κατάσταση όπως διαμορφώνεται σήμερα, με τις αιτίες της, τους στόχους των παρεμβάσεων κυβέρνησης - τρόικας και κουαρτέτου, προτάσεις για το πως πρέπει αυτή η πολιτική να αντιμετωπισθεί με αγώνες, το σχετικό προγραμματισμό δράσεων της Επιτροπής Αγώνα στην περιοχή, και πλήθος χρηστικών και ενημερωτικών σημειώσεων για να βοηθήσουμε τους ενδιαφερόμενους να βρουν την άκρη μέσα από τον κυκεώνα των πρόχειρων και αντιφατικών συχνά πληροφοριών, που συχνά συσκοτίζουν αντί να διαφωτίζουν.
Τα βασικά συμπεράσματα της εξέλιξης του νομοθετικού πλαισίου είναι:
- Το νομοθετικό πλαίσιο προσπάθησε κάθε φορά να αντιμετωπίσει το αποτέλεσμα και όχι την ουσία του προβλήματος. Στο μεταξύ το πρόβλημα μεγάλωνε
- Η αρχή έγινε με το νόμο Κατσέλη, που άφηνε τις βασικές παραμέτρους της ρύθμισης του χρέους στο δικαστήριο, ενώ προστάτευε την κύρια κατοικία με μόνο κριτήριο την αντικειμενική αξία του ακινήτου.
- Όλες οι αλλαγές (από τις διαδοχικές κυβερνήσεις ΝΔ - ΠΑΣΟΚ - ΔΗΜΑΡ - ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ) εξειδίκευσαν τα πλαίσια των αποφάσεων του δικαστηρίου προς το χειρότερο (συγκριτικά με αποφάσεις των δικαστηρίων), ορίζοντας πχ. ευνοϊκότερα για τις τράπεζες κατώτατα όρια δόσεων, κάνοντας τις διαδικασίες πιο σφιχτές και ελεγχόμενες από τις τράπεζες (βλέπε βεβαίωση "συνεργάσιμου" δανειολήπτη που οι ίδιες εκδίδουν), και θέτοντας κατά πολύ αυστηρότερες προϋποθέσεις ένταξης στο νόμο, κριτήρια αντικειμενικής αξίας αλλά και εισοδηματικά.
- Οι μόνες "θετικές" αλλαγές είναι αυτές που αφορούν στη διεύρυνση του τύπου των χρεών που μπορούν να ρυθμιστούν, όπως πχ. η ένταξη και χρεών προς το δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία, κάτι που γίνεται όμως αποκλειστικά με τους νέους επαχθέστερους όρους. Επίσης και οι ρυθμίσεις για υποθέσεις "χαμένες" έτσι κι αλλιώς για τις τράπεζες, οφειλετών σε ακραία φτώχεια και χωρίς κανένα περιουσιακό στοιχείο, από τους οποίους οι τράπεζες δε θα μπορούσαν να διεκδικήσουν τίποτα ούτως ή άλλως.
- Η προστασία της κύριας κατοικίας αίρεται σταδιακά, με το νόμο Κατσέλη ουσιαστικά να καταργείται ως δυνατότητα μετά το τέλος του 2015, και τη διάδοχη ρύθμιση (μόνο μέχρι το 2018) να αφήνει μεγάλο τμήμα (πάνω από το μισό) απροστάτευτο. Ταυτόχρονα, οι προϋποθέσεις "συνεργασιμότητας" και πληρωμής δόσεων θα πετάξουν απ' έξω μεγάλο τμήμα όσων καταφέρουν να μπουν στις ρυθμίσεις.
- Το κερασάκι στην τούρτα είναι η πώληση των κόκκινων δανείων σε εταιρίες - κοράκια, που θα εντείνει δραματικά το πρόβλημα.
Έτσι το θέμα μετατίθεται στον αγώνα να μην περάσουν οι πλειστηριασμοί που θα γίνουν, και στη δημιουργία ενός μεγάλου κινήματος αλληλεγγύης που θα απαιτήσει την κατάργηση των αντιλαϊκών ρυθμίσεων.
Ο αρχικός νόμος Κατσέλη
Ο αρχικός, πριν τις μετέπειτα τροποποιήσεις του, νόμος 3869/2010 γνωστός ως νόμος Κατσέλη, προέβλεπε συνοπτικά τα εξής:
Προϋποθέσεις
- Φυσικά πρόσωπα που έχουν περιέλθει σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο αίτηση για τη ρύθμιση των οφειλών.
- Οι οφειλές που ρυθμίζονται είναι προς ιδιώτες (και τράπεζες), όχι όμως προς το δημόσια, την αυτοδιοίκηση και τα ασφαλιστικά ταμεία.
- Προϋπόθεση αποτελεί η καταβολή προσπάθειας επίτευξης εξωδικαστικού συμβιβασμού (με το νόμο του 2013 η διαδικασία συμβιβασμού έγινε προαιρετική).
- Τα πιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να παραδώσουν στον οφειλέτη, μέσα σε 5 εργάσιμες από αίτησή του (έγιναν 10 με το νόμο του 2013), αναλυτική κατάσταση οφειλών κατά κεφάλαιο, τόκους και έξοδα.
- Ο οφειλέτης καταθέτει στο δικαστήριο έγγραφα για την περιουσία του, τα εισοδήματά του, τους πιστωτές και τις απαιτήσεις τους.
- Η υποβολή της αίτησης δεν αναστέλλει μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη (πχ. πλειστηριασμούς), ο οφειλέτης όμως μπορεί να ζητήσει αναστολή από το δικαστήριο που εκδικάζει τα ασφαλιστικά μέτρα.
- Σε περίπτωση στεγαστικού δανείου, το δικαστήριο μπορεί, κρίνοντας τις δυνατότητες του οφειλέτη, να χορηγήσει αναστολή καταδιωκτικών μέτρων, με ή χωρίς το όρο καταβολής ολόκληρης ή μέρους της δόσης του δανείου.
Η δικαστική
απόφαση για ρύθμιση των χρεών – η προστασία της 1ης κατοικίας












